Etoile agonisante: Lecture sociocritique de Sorraya dans le coma

Type de document: Original Article

Auteurs

1 Maître de conférences Université Shahid Beheshti

2 Doctorante Université Shahid Beheshti

Résumé

La sociologie de la littérature, en tant qu’approche cherchant la trace des transformations sociales dans les produits littéraires, trouve ses racines dans les travaux philosophiques de Platon et d’Aristote et se voit transformée, développée et accomplie par les études des théoriciens comme Lukács et Goldmann. Son but est de repérer dans le texte la part de la socialité, en se fondant sur les travaux purement structuraux des théoriciens pour qui le contenu, l’idéologie, ainsi que le sens sont inséparables de l’expression et du langage.
Dans Sorraya dans le coma, le célèbre roman de l’auteur iranien contemporain, Ismaïl Fassîh, on assiste à la structuration de la signification à partir des plans formels. En nous appuyant principalement sur les idées de Zima et de Duchet, nous nous efforçons de repérer les éléments constitutifs de la structure de ce roman afin d’en déceler le sens, fruit de la situation socio-historique contemporaine à l’œuvre.

Mots clés


Titre d’article [Persian]

ستارة محتضر: خوانش ثریا در اغما بر اساس نقد جامعه‌شناسی

Auteurs [Persian]

  • فرزانه کریمیان 1
  • مینا اعلایی 2
1 دانشیار دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشجوی دکترای دانشگاه شهید بهشتی
Résumé [Persian]

جامعه‌شناسی ادبیات را رویکردی می‌شناسند که در تولیدات ادبی، در پی یافتن نشانی از تحولات اجتماعی است. این رویکرد که در پژوهش‌های فلسفی افلاطون و ارسطو ریشه دارد، در مطالعات نظریه‌پردازانی همچون لوکاچ و گلدمن گسترش یافته و دگرگون و کامل شده‌است. هدف نقد جامعه‌شناسانه، بررسی سهمِ امر اجتماعی در متن است و، بدین منظور، بر پژوهش‌های سراسر ساختاری نظریه‌پردازانی تکیه دارد که، به باورشان، محتوا، جهانبینی و همچنین مفهوم، از شکل بیان و زبان جدایی‌ناپذیرند. ثریا در اغما، رمان مشهور نویسندة معاصر ایرانی، اسماعیل فصیح است که در آن، ساخت معنی، با تکیه بر زمینه‌های صوری انجام می‌گیرد. در این مقاله، با استفاده از این رویکرد و با هدف آشکارسازی مفهوم، به مثابة ثمرة شرایط تاریخی اجتماعی معاصر، تلاش خواهیم کرد تا عناصر سازندة ساختار این رمان را بیابیم.

Mots clés [Persian]

  • نقد جامعه‌شناسانه
  • ساختار
  • امر اجتماعی
  • اسماعیل فصیح
  • ثریا در اغما

Titre d’article [English]

The Disappearing star: A Sociological Study of Sorayya in Coma

Résumé [English]

Sociology of literature is considered as an approach which seeks a trace of social transformations in literary works. This approach has roots in Plato and Aristotle’s philosophical research and has been developed and completed by Lukác's and Goldmann’s studies.The sociological critique has been thoroughly based on structural studies of the theoreticians who believe that content, ideology, and meaning are inseparable from expression and language. The purpose of this kind of critique is to study the role of sociality in the context.


Sorayya in coma is the famous novel of Esmaeel Fassih, the contemporary Iranian novelist, in which the structure of semantic is achieved through formal platforms. Based on the method proposed by Zima et Duchet, we aimed to find the constitutive elements of this novel in order to reveal the meaning, which is the result of the socio-historical conditions of the time of this work.

Mots clés [English]

  • Sociological Critique
  • structure
  • Sociality
  • Esmaeel Fassih
  • Sorayya in Coma

Barthes, Roland, (1973), Le plaisir du texte, Paris, Gallimard

Achour Christiane, Bekkat Amina, (2002), Convergence Critique II, Algérie, Tell

Diklou, Nazli,(2010), «Etude comparée de la littérature de guerre et sa structure en France et en Iran» in Adabiate Mah, N°46 pp.42-46 

Duchet, Claude, (1973), « La fille abandonnée et La Bête humaine, éléments de titrologie romanesque», in Littérature Ne 12, 1973, p. 49-73.

Duchet, Claude, (1979), Sociocritique, Paris, Nathan, 1979.

Duchet, Claude, Maurus, Patrick, (2011), Un cheminement vagabond. Nouveaux entretiens sur la sociocritique, Paris, Honoré Champion

FASSIH, Ismaïl, (1995), Sorraya dans le coma, Téhéran, éd. Alborz

Genette, Gérard, (1966), «Frontières du récit», in Communications Ne 8, p. 152-163.

-------------------, (1977), «Les titres», in Seuil, Paris, Seuil

Greimas, Algirdas Julien et Cortés, Joseph, (1979), Sémiotique. Dictionnaire raisonné de la théorie du langage, Paris, Hachette

Leenhardt, Jacques, (1967), «La sociologie de la littérature: quelques étapes de son histoire», in Revue internationale des sciences sociales Ne 4, Volume XIX, 1967.

Lintvelt, Jaap, (1989), Essai de typologie narrative, Paris, José Corti

MIRABEDINI, Hassan, (2007), Anthologie des romanciers iraniens, Téhéran, éd. Jeshmeh

Pêcheux, Michel, (1975),  Les vérités de la Palice, Paris, Maspero

Tourangeau, Rémi, (1994), «La sociologie des textes comme méthode d’analyse du discours au théâtre», in L’Annuaire théâtral: revue québécoise d’études théâtrales Ne 15, p. 141-157.

Saussure, Ferdinand (de), (1971), Cours de linguistique générale, Paris, Payot

Tynianov, Iouri, (1927) «De l’évolution littéraire», in Todorov, Tzvetan. (1965). Théorie de la littérature. Textes des formalistes russes, Paris, Seuil 

Zima, Pierre V., (2000), Manuel de sociocritique, Paris, Harmattan