L’étrangeté narrative dans Autoportrait en vert et Kowli kenar-e Atash (La Gitane auprès du feu)

Type de document: Original Article

Auteurs

1 Université de Téhéran

2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فرانسه دانشکده زبان های خارجی دانشگاه تهران

Résumé

Le but de cet article est d’explorer, à travers l’analyse de deux romans, Kowli kenar-e Atash (Le Gitan auprès du feu) de Monirou Ravanipour et Autoportrait en vert de Marie NDiaye, les différentes stratégies narratives utilisées par les auteurs qui font naître un sentiment inquiétant et étrange chez le lecteur. Du point de vue théorique cet article s’inscrit dans un cadre de réflexion comparée en se basant sur la théorie de Tzvetan Todorov concernant le fantastique étrange, théorie qui nous permet de savoir dans la lecture d’un texte quel genre de structure narrative peut nous donner une impression d’étrangeté et d’inquiétude.
Bien que Marie Ndiaye et Monirou Ravanipour s’expriment sous des formes créatrices et esthétiques spécifiques nourries de leur propre culture un rapprochement de leurs ouvrages semble plausible: nous avons tenté de montrer comment ces deux auteures, venant de différentes cultures, conçoivent la place de l’étrangeté dans l’écriture de leur roman et quelle représentation elles en produisent. Un des éléments qui rapproche ces deux récits l’un de l’autre, c’est le choix narratif des auteurs qui renforce le caractère étrange de la situation dans laquelle les événements sont décrits comme un rêve ou une hallucination.

Mots clés


Titre d’article [Persian]

روایت شگرف در خودنگارة سبز و کولی کنار آتش

Auteurs [Persian]

  • ژاله کهنمویی پور 1
  • بهناز خواجوی 2
1 دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فرانسه دانشکده زبان های خارجی دانشگاه تهران
Résumé [Persian]

هدف از این مقاله بررسی دو رمان کولی کنار آتش نوشتة منیرو روانی‌پور و خودنگارة سبز اثر ماری ایندیای است. ساختارهای روایی متفاوتی که نویسندگان در این رمان‌ها به‌کار گرفته‌اند موجب تشویش خواننده می‌شوند و حسی غریب در ذهن او پدید می‌آورند. از نظر تئوریک این مقاله در چهارچوبی تطبیقی قرار می‌گیرد و با تکیه بر نظریة تزوتان تودوروف در باب فانتستیک شگرف نشان می‌دهد چه نوع ساختارهای روایی در متن این حس شگرف و تشویش‌آور را به وجود می‌آورند. اگرچه منیرو روانی‌پور و ماری ایندیای هر یک در قالبی نوآورانه و خاص که متناسب با فرهنگشان است به خلق آثار خود پرداخته‌اند، مقایسه رمان‌های آنها منطقی و قابل قبول به نظر می‌رسد: در این پژوهش سعی داریم نشان دهیم چگونه دو نویسنده که برآمده از دو فرهنگ‌ متفاوت‌اند مفهوم شگرف را در نوشتار خود به تصویر می‌کشند و چگونه این حس را به خواننده منتقل می‌کنند. یکی از عواملی که دو داستان را به هم نزدیک می‌کتد انتخاب روایی نویسندگان است که فضای شگرف داستان را پررنگ‌تر می‌کند، فضایی که درآن تمامی رویدادها در بستری از وهم و رویا به تصویر کشیده شده‌اند.

Mots clés [Persian]

  • کولی کنار آتش
  • خودنگارة سبز
  • استراتژی روایی
  • شگرف
  • تودوروف
Bakhtine, M., 1978, Esthétique et théorie du roman, traduit de russe par Daria Olivier, éd. Gallimard.
Barnet, Marie-Claire, 2009, « Déroute d’un Autoportrait en vert (mère): vers l’errance de Marie NDiaye » dans Asibong, Andrew ; Jordan, Shirley, (dir.), Marie NDiaye: l’étrangeté à l’œuvre, (Collectif), Paris, Presses Universitaires du Septentrion.
Borghart, Pieter; Madelein, Christophe, 2003, « The Return of the Key: The Uncanny in the Fantastic », Image & narrative, n° 5.
Bouvet, Rachel, 1998, Étranges récits, étranges lectures: essai sur l’effet fantastique, Montréal, Balzac (L’Univers de discours).
Escarpit, R., 1973, L’écrit et la communication, Paris, éd. PUF
Glissant, E., 1995, Introduction à une poétique du Divers, Montréal, Presses de l’Université de Montréal 
Gouaux, Laurence, 2009, « Voix féminines dans Autoportrait en vert de Marie N’Diaye: l’au-delà au féminin/au-delà du féminin », Intercâmbio Revue d’études français, Vol. 2.
Hassan Alizadeh, Farnaz, 2009, Az khak be khakestar, Barresi asar-e Moniro Ravanipour (Du sol aux cendres: l’étude des œuvres de Manirou Ravanipour), Téhéran, Payan.
Mellier, Denis, 2000, La littérature fantastique, Paris, Seuil.
Miri, Afsaneh ; Gorji, Mostafa ; Doroudgarian, Farhad, 2012, « Tehlil-e goftmani-e roman-e Kowli kenar-e Atash Moniro Ravanipour (L’analyse du discours du roman La Gitane auprès du Feu de Moniro Ravanipour) », Faslanameh Sabk shenasi nazm va nasr-e Farsi (Bahar-e Adab) (Stylistique de la poésie et de la prose persane, Le printemps de la littérature), n° 1.
Motte, Warren, 2012, « The Greening of Marie NDiaye » The French Review, vol. 85, n° 3, pp. 489–505. [En ligne] www.jstor.org/stable/41346267 (Consulté le 11 décembre 2018)
Ndiaye, Marie, 2004, Autoportrait en vert, Paris, Mercure de France, coll. « Traits et portraits ».
Nossery, Nevine, 2015, « Autoportrait en vert de Marie NDiaye ou le speculum de l’Autre », The French Review, Vol. 88, n° 3.
Paula, Irène de, 2016, « L’autofiction fantastique Autoportrait en vert de Marie NDiaye ou le “je” qui vacille comme une rivière trouble », Ecos de Linguagem. [En ligne] https://www.epublicacoes.uerj.br/index.php/ecosdelinguagem/article/ viewFile/33142/2379  (Consulté le 29 janvier 2018)
Rabaté,, 2008, Marie NDiaye, Paris, Textuel.
Ravanipour, Moniro, 1999, Kowli kenar-e Atash (La Gitane auprès du feu), Téhéran, Markaz.
Talattof, Kamran, 2014, Siasat-e Neveshtar: Pajouheshi dar Sher va Dastan-e Moaser (La politique de l’écriture en Iran: une histoire de la littérature persane moderne), traduit par Mehrak Kamali, Téhéran, Naamak.
Todorov, Tzvetan, 1970, L’Introduction à la littérature fantastique, Editions du Seuil, Paris.
Polverel, Elsa, 2009, « Overlapping genres, as portrayed in Marie Ndiaye’s Autroportrait en vert (Green self-portrait) », Sens public Revue Web. [En ligne] http://sens-public.org/article705.html?lang=fr (Consulté le 9 mars 2018)