Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises 1735-692X 22 43 2026 03 21 ریزوم و سرگردانی در "تکساکو" اثر پاتریک شاموازو Rhizome et errance dans Texaco de Patrick Chamoiseau 59 88 241758 10.22129/plume.2025.535688.1341 FR Seyed-Sajad Zafranchilar Département De Langue Et Littérature Françaises, Faculté Des Lettres Persanes Et Des Langues Etrangères, Université De Tabriz, Tabriz, Iran 0009-0004-3301-270X Journal Article 2025 07 19 در این مقاله، نویسنده با بازخوانی ادبیات فرانسه زبان، به بررسی راهبردهای جدید روایی در گفتمان‌های پسااستعماری و ضداستعماری و نیز شکل‌گیری انگاره های نوین ضد‌امپریالیستی می‌پردازد که فراتر از چارچوب‌های کلاسیک مبارزات ضداستعماری، از طریق سازوکارهای ادبی جدید نمایان می‌شود. هدف این مطالعه، ارائه خوانشی به‌روز است که به درک بهتر ابعاد معاصر ادبیات فرانسه زبان، به‌ویژه ادبیات آنتیل، کمک می‌کند. این هدف با بهره‌گیری از دو مفهوم بنیادین در فلسفه پست‌مدرن، یعنی «ریزوم» و «آوارگی»‌، آن‌گونه که ژیل دلوز و فلیکس گتاری مطرح کرده‌اند، در قالب پژوهش حاضر دنبال می شود. این مفاهیم برای نمایان ساختن اشکال نوین "مقاومت روایی" در برابر منطق خطی و سلسله‌مراتبیِ به‌جا مانده از جوامع استعماری به کار گرفته شده‌اند.<br><br><br><br>مقاله با استفاده از رویکردی کیفی، هرمنوتیکی و میان‌رشته‌ای، رمان تکساکو (Texaco) نوشته پاتریک شاموازو را به صورت مطالعه موردی تحلیل می‌کند تا نشان دهد چگونه عاملیت سیاسی ضد‌استعماری در گفتمان‌های نوین ادبی فرانکوفون به سطوحی ژرف‌تر و بدیع ارتقا یافته است. نتایج این تحلیل از یک سو امکان تصور اشکال تازه‌ای از سوبژکتیویته سیاسی مبتنی بر ترکیب‌گرایی و به تعبیر دلوز، زیستِ خارج از مرزهای تثبیت‌شده را فراهم می‌سازد، و از سوی دیگر، بر اهمیت رویکردهای میان‌رشته‌ای در مواجهه با این تحولات تأکید می‌ورزد. <br><br><span lang="FR">Cet article propose une relecture de la littérature francophone afin d’explorer les nouvelles stratégies narratives dans les discours post- et anticoloniaux, ainsi que l’émergence d’un imaginaire anti-impérialiste renouvelé, qui dépasse les cadres classiques des luttes anticoloniales à travers les dispositifs littéraires. Il répond à la nécessité d’une lecture actualisée permettant de mieux appréhender les dimensions contemporaines de la littérature francophone en général, et de la littérature antillaise en particulier, en recourant à deux concepts majeurs de la philosophie postmoderne — le « rhizome » et « l’errance » — tels que théorisés par Gilles Deleuze et Félix Guattari. Ces notions servent à mettre en lumière les formes récentes de résistance narrative contre la logique linéaire et arborescente héritée des sociétés colonisées. Adoptant une méthodologie qualitative, herméneutique et interdisciplinaire, l’article s’appuie sur Texaco de Patrick Chamoiseau pour démontrer, à travers ce cas d’étude particulièrement fertile et pertinent, comment l’agentivité politique anticoloniale est portée à des niveaux profonds et renouvelés dans les nouveaux discours littéraires francophones. Les résultats de cette analyse permettent d’une part d’envisager de nouvelles formes de subjectivités politiques ancrées dans l’hybridité et l’être-au-monde déterritorialisé propres à la littérature francophone, et d’autre part de souligner l’importance des approches interdisciplinaires face à ces mutations.</span> https://www.revueplume.ir/article_241758_e617abd1a2079dfb2ee623ff01c29241.pdf