Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises 1735-692X 22 43 2026 03 21 رنج به‌مثابه فرایندی نشانه‌ای-شناختی در دگرگونی سوژه: مطالعه‌ای تطبیقی درباره «جوینده طلا» و «سووشون» La souffrance comme processus sémio-cognitif de transformation du sujet : étude comparative du Chercheur d’or et de Savushun 299 322 252015 10.22129/plume.2026.595479.1389 FR Farideh Alavi Département de langue et littérature françaises, Faculté des langues et littératures étrangères, Université de Téhéran, Téhéran, Iran. 0000-0001-9334-1717 Shahla Osanlou Département de langue et littérature françaises, Faculté des langues et littératures étrangères, Université de Téhéran, Téhéran, Iran. 0000-0002-0100-2767 Journal Article 2025 12 06 رنج، هنگامی که دیگر در چارچوب‌های شناختی، ارزشی و روایی قابل مهار و تفسیر نیست، چه دگرگونی‌هایی در ادراک، هویت و موقعیت کنشیِ سوژه پدید می‌آورد؟ این مقاله با رویکردی تطبیقی به رمان‌های جویندۀ طلا اثر ژان‌ماری گوستاو لوکلزیو و سووشون اثر سیمین دانشور، رنج را نه صرفاً درون‌مایه‌ای روایی یا حالتی روان‌شناختی، بلکه فرایندی نشانه‌شناسی ـ شناختی می‌داند؛ فرایندی که بدن و ادراک را متأثر می‌سازد، چارچوب‌های ارزشی را به بحران می‌کشاند و سوژه را به بازاندیشی در هویت و جایگاه خود وامی‌دارد. چارچوب پژوهش از پیوند شناخت بدن‌مند، نظریۀ استعاره‌های مفهومی، طرح‌واره‌های تصویری و نشانه‌شناسی شناختی شکل گرفته و چگونگی تبدیل تجربۀ بدنی‌ـ‌عاطفی رنج به ساختارهای معنایی، روایی و کنشی را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در هر دو رمان، رنج از اختلال در تعادل تجربۀ زیسته آغاز می‌شود و به بازسازمان‌دهی معنا و دگرگونی سوژه می‌انجامد؛ بااین‌حال، پیامد این فرایند یکسان نیست. الکسی از الگوی تملک و بازسازی مادی گذشته فاصله می‌گیرد و به آزادی مبتنی بر رهایی از تعلقات و پذیرش فقدان دست می‌یابد. در مقابل، زری از سکوت محافظتی خانه عبور می‌کند و سوگ فردی او به گفتار عمومی، مسئولیت اخلاقی و مقاومت بدل می‌شود. این مقایسه، ضمن آشکارکردن سازوکارهای مشترک، بر تفاوت‌های تاریخی، فرهنگی و اجتماعیِ تحقق روایی و اخلاقی رنج تأکید می‌کند. Quelles transformations la souffrance produit-elle dans la perception, l’identité et l’agentivité du sujet lorsqu’elle échappe aux cadres cognitifs, axiologiques et narratifs qui structuraient jusque-là son expérience ? Adoptant une démarche comparatiste, cet article analyse Le Chercheur d’or de Jean-Marie Gustave Le Clézio et Savushun de Simin Daneshvar en appréhendant la souffrance non comme un motif narratif ou un état psychologique, mais comme un processus sémio-cognitif. Celui-ci affecte le corps, désorganise la perception, met en crise les valeurs et contraint le sujet à redéfinir son identité et sa place dans le monde. Le cadre théorique articule cognition incarnée, métaphores conceptuelles, schémas d’image et sémiotique cognitive afin d’examiner la transformation de l’expérience corporelle et affective en structures signifiantes, narratives et agentives. Dans les deux romans, la souffrance rompt l’équilibre du vécu, réorganise le sens et engage une transformation du sujet. Cependant, ses effets divergent. Alexis abandonne le modèle de la possession et de la restauration matérielle du passé pour accéder à une liberté fondée sur le dépouillement et l’acceptation de la perte. Zari, au contraire, quitte le silence protecteur du foyer : son deuil individuel devient parole publique, responsabilité éthique et résistance. La comparaison révèle ainsi des mécanismes cognitifs communs, sans effacer la singularité historique, culturelle et sociale de leur actualisation narrative. https://www.revueplume.ir/article_252015_3484bebc35a7c22b84a1786e85ff8945.pdf