قلم، نشریه انجمن ایرانی زبان و ادبیات فرانسه

قلم، نشریه انجمن ایرانی زبان و ادبیات فرانسه

آینده‌ی آخرالزمانی‌تری را برایم تعریف کن! بحرانِ روایت‌های فاجعه‌گرا در ادبیات زیست‌محیطی

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
دانشیار ادبیات تطبیقی، دانشگاه اصفهان.
چکیده
آینده‌ی آخرالزمانی‌تری را برایم تعریف کن!

بحرانِ روایت‌های فاجعه‌گرا در ادبیات زیست‌محیطی



گفتمان‌های ادبی آخرالزمانی وخامتِ وضعیت کنونی را نادیده می‌گیرند. این گفتمان‌ها اغلب با بایسته‌های نظام سرمایه‌داری همچون مدرنیزه‌کردنِ مسائل زیست‌محیطی و گسترشِ بازارِ آزاد هم‌سویی دارند. آن‌ها رویکردهای جبرگرایانه‌ای را تأیید می‌کنند که تنها بر کنش‌های فردی تأکید دارند و نه بر ضرورتِ تحوّل در نظام‌های حکمرانی. از همین رو، روایت‌های فاجعه‌گرا مسائلی را که ذاتاً سیاسی‌اند، غیرسیاسی و عادی‌سازی می‌کنند و با رهاکردنِ مسبّبان واقعی به جستجویِ دلایلِ موهومی همچون مصرف‌گراییِ توده‌ها، مادی‌گرایی و سبک‌های زندگی می‌روند.

در پژوهش حاضر تلاش خواهیم کرد تا ثابت کنیم که هر نوع خودآگاهیِ ادبیِ زیست‌محیطی الزاماً از رهگذرِ نوعی پارادایمِ جدیدِ روایی ممکن خواهد بود. پارادایمی که بتواند روایت‌هایی تولید کند که عمیقاً کنشگرانه و ضدفاجعه‌گرا باشند و متن‌های ادبیِ زیست‌محیطی را از گیرافتادن در چنبره‌ی قیل‌وقال‌های نیهیلیستی و فلج‌کننده‌ی آخرالزمانی بر حذر بدارند.



واژگان کلیدی:

گفتمان‌های آخرالزمانی، روایت‌ ادبی مدافعِ زیست‌محیط، ادبیات زیست‌محیطی، زمین.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


Bal, Mieke & Boheemen, Christine Van. (2009), Narratology: Introduction to the Theory of Narrative. Toronto, University of Toronto Press.
Benjamin, Walter (1982)., Charles Baudelaire, Paris, Payot.
Bertrand, Chloé (2019), Apocalypse Blues, Paris, Bigbang.
Bilal, Enki (2021), Coup de sang, Paris, Casterman.
Bourg, Dominique. (2018), «Les limites de la planète», Esprit, no. 441, Paris.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ (2019), «Et c’est encore la faute du marché…». Le Figaro. Entretien réalisé par Charles Jaigu le 20 septembre 2019.
Bourg, Dominique. & Whiteside, Kerry (2010), Vers une démocratie écologique: le citoyen, le savant et le politique, Paris, Seuil.
Chollet, Antoine (2011), Les temps de la démocratie, Paris, Dalloz.
Colm Hogan, Patrick. (2011), Affective Narratology: The Emotional Structure of Stories. Nebraska, University of Nebraska Press.
Dhainaut, Jean-Marc (2021), L’Œil du chaos, Paris, Taurnada.
Nielsen, Jan Henrik (2014), Automne, Paris, Albin Michel.
Rychner, Antoinette (2020)., Après le monde, Paris, Buchet Chastel.
Salimikouchi, Ebrahim (1401/2022), Literature and the Defense of the Planet: An Introduction to Ecocriticism. Tehran, Editions Khamoush.
Thompson, Dennis F. (2005), «Democracy in Time: Popular Sovereignty and Temporal Representation». Constellations. Vol. 12. no. 2. Hoboken,Wiley-Blackwell.. 12. no. 2.
دوره 18، شماره 35
مهر 1401
صفحه 175-190

  • تاریخ دریافت 12 مرداد 1401
  • تاریخ بازنگری 27 شهریور 1401
  • تاریخ پذیرش 28 شهریور 1401