قلم، نشریه انجمن ایرانی زبان و ادبیات فرانسه

قلم، نشریه انجمن ایرانی زبان و ادبیات فرانسه

شهود و دیرند برگسونی در سوررئالیسم سید وحید یعقوبی دکترای زبان و ادبیات تطبیقی فرانسه ، دانشگاه اوت آلزاس فرانسه

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
سید وحید یعقوبی
گروهزبان و ادبیات فرانسه و تطبیقی، دانشگاه اوت-آلزاس، فرانسه.
10.22129/plume.2025.509525.1327
چکیده
در دهه‌های آغازین قرن بیستم، نفوذ نظریه‌های گوناگون، اعم از علمی و فلسفی، بر هنر و ادبیات امری مشهود است، حتی اگر این تأثیر همواره مستقیم یا آگاهانه توسط هنرمندان و نویسندگان پذیرفته نشده باشد. سه مفهوم محوری فلسفه هانری برگسون، دیرند، فضا و شهود از این موضوع استثنا نیست. این مفاهیم، که منجر به تعاریف نوینی از زمان و فضا در حوزه فلسفه شدند، در ادبیات، به ویژه در جنبش سوررئالیسم نیز قابل بررسی اند.

این مقاله می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد: چگونه مفاهیم برگسونی در بنیان‌های فکری سوررئالیسم بازتاب یافته‌اند؟ دغدغه‌ی پژوهش آن است که علی ‌رغم انکار صریح برگسون توسط بسیاری از سوررئالیست‌ها، آیا می‌توان از نوعی هم‌خوانی یا تأثیرپذیری ناخودآگاه سخن گفت؟ در گام نخست، مفاهیم برگسونی و عناصر شهودی سوررئالیسم بررسی می‌شوند و نشان داده می‌شود که شباهت‌ها و نقاط هم ‌پوشانی میان این دو نحله ‌ی فکری چشم‌ گیرند. همچنین، مکاتب ادبی و هنری تاثیر گذار بر سوررئالیسم نیز به‌عنوان پیشگامان این جنبش از منظر نزدیکی با اندیشه‌های برگسون بررسی می‌شوند.
کلیدواژه‌ها
کلمات کلیدی : سوررئالیسم
برگسون
شهود
دیرند
فضا
زمان

موضوعات

عنوان مقاله English

Bergsonian Intuition and Duration in Surrealism

چکیده English

In the early 20th century, scientific and philosophical theories significantly influenced art and literature, even if this impact wasn't always direct or consciously acknowledged. Henri Bergson's core concepts—duration, space, and intuition—are prime examples. These ideas, redefining time and space, are particularly evident in literature, notably within Surrealism.This article explores how Bergsonian concepts resonate within Surrealism's intellectual foundations. Despite many Surrealists explicitly rejecting Bergson, we investigate whether an unconscious influence or profound resonance exists. By examining Bergson's theories and Surrealism's intuitive elements, we'll reveal striking similarities and overlaps between these two thought currents. Furthermore, we'll analyze precursor artistic and literary movements to Surrealism, highlighting their connections to Bergson's ideas.

کلیدواژه‌ها English

  • Surrealism
  • Bergson
  • intuition
  • Duration
  • Space
  • time
Alquié, F. (1955). Philosophie du surréalisme. Flammarion.
Bartoli-Anglard, V. (1989). Le surréalisme. Nathan.
Behar, H. (1984). Le surréalisme. Le Livre de Poche.
Bergson, H. (1908). Essai sur les données immédiates de la conscience. Alcan.
Bergson, H. (1936). La pensée et le mouvant. Presses Universitaires de France.
Bontems, V. (2010). Bergson : La mécanique et le vivant. CNRS Éditions.
Breton, A. (1971). Manifeste du surréalisme. Gallimard.
Dwelshauvers, G. (1905). Raison et intuition : Étude sur la philosophie de M. Bergson (Belgique artistique et littéraire). Université libre de Bruxelles.
Egger, A. (2015). Les surréalistes : Idées reçues sur les surréalistes. Le Cavalier Bleu.
Florence, J. (1909). Revue mensuelle (N°42, quatrième année). La Phalange.
Gracq, J. (1989). André Breton. José Corti.
Grossman, S. (1980). Julien Gracq et le surréalisme. José Corti.
Heidegger, M. (2004). Nietzsche : Seminare 1937 und 1944. Vittorio Klostermann.
Lista, G. (1973). Futurisme : Manifestes, proclamations, documents. L’Âge d’Homme.
Livi, F. (2008). Futurisme et surréalisme. L’Âge d’Homme.
Partiot, S. (2008, août 16). La notion de temps chez Gaston Bachelard. Revue Polaire [En ligne].
https://revuepolaire.com/index.php/2008/08/16/la-notion-de-temps-chez-gaston-bachelard-2/
Poulet, G. (1964). Études sur le temps humain I : La distance intérieure. Plon.
Poulet, G. (1988). L’intérieur critique. Éditions du Seuil.
Raymond, M. (1952). De Baudelaire au surréalisme. José Corti.
Riquier, C. (2021). Philosophie de Proust. Presses Universitaires de France.
Roméo, A. (1955). Henri Bergson et les lettres françaises. José Corti.
Sebbag, G. (2005). André Breton : Le théoricien du surréalisme. Éditions du Sandre.
Sebbag, G. (2010). Le surréalisme face à la guerre. Éditions du Sandre.
Sebbag, G. (2013). Bergson : Le penseur de l’élan vital. Éditions du Sandre.
Vaillant, A. (1996). Corps en mouvement. Publications de l’Université de Saint-Étienne.
Visan, T. (1904). Paysages introspectifs, poésies ; avec un essai sur le symbolisme. Jouve.
Visan, T. (1911). L’attitude du lyrisme contemporain. Mercure de France.
قلم، نشریه انجمن ایرانی زبان و ادبیات فرانسه
دوره 21، شماره 41
تیر 1404
صفحه 221-250

  • تاریخ دریافت 11 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری 29 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 12 مرداد 1404