قلم، نشریه انجمن ایرانی زبان و ادبیات فرانسه

قلم، نشریه انجمن ایرانی زبان و ادبیات فرانسه

جنسیت و قدرت گفتمان در کتاب آموزش زبان فرانسه التراگو پلوس 1

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسنده
گروه زبان و ادبیات فرانسه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
10.22129/plume.2026.568853.1366
چکیده
این پژوهش به بررسی بازنمایی جنسیت در کتاب آموزش زبان فرانسه (FLE) با عنوان Alter Ego + 1 از منظر «اجتماعی‌-گفتمانی» با تمرکز بر مفهوم «قدرت گفتمانی» می‌پردازد. هدف این مطالعه صرفاً شناسایی میزان حضور شخصیت‌های زن و مرد نیست، بلکه تحلیل چگونگی توزیع کارکردهای گفتمانی است که به تعاملات ساختار می‌بخشند. در این راستا، پیکره مورد مطالعه بازکدگذاری شد تا پیوند میان سه بُعد کلیدی تحلیل شود: جنسیت ظاهری گویندگان، جایگاه اجتماعی-گفتمانی آنان و حوزه‌های موضوعی تبادلات.

یافته‌ها نشان می‌دهند که توازن نسبی در میزان رؤیت‌پذیری (حضور) زنان و مردان، لزوماً تضمین‌کننده توزیع برابر قدرت گفتمانی نیست. اگرچه صداهای زنانه به وفور در متن حضور دارند، اما این حضور اغلب به موقعیت‌های مرتبط با زندگی روزمره، روابط بین‌فردی یا روایت‌های شخصی محدود می‌شود؛ در حالی که کارکردهای مبتنی بر تخصص، امور معاملاتی، چارچوب‌بندی یا تصمیم‌گیری، بیشتر بر عهده شخصیت‌های مرد یا صداهای عملکردیِ نامشخص گذاشته شده است. بدین ترتیب، این پژوهش بر ضرورت فراتر رفتن از رویکردهای صرفاً کمّی در بررسی بازنمایی جنسیتی در کتاب‌های درسی تأکید می‌ورزد و اهمیت «خوانش انتقادیِ» نقش‌های گفتمانی ارائه‌شده در محتواهای آموزشی را برای تدریس زبان فرانسه برجسته می‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

Abbou, J. (2019). La langue est‑elle toujours un lieu de lutte féministe ? De la contrefaçon sémiotique à la libéralisation. Recherches féministes, 32(2), 235–258.
American Council on the Teaching of Foreign Languages. (2019, 16 mai; rév. 16 juillet 2024). Diversity and inclusion in world language teaching & learning (Position statement). ACTFL. https://www.actfl.org/news/diversity-and-inclusion-in-world-language-teaching-learning
Berthet, A., Daill, E., Hugot, C., Kizirian, V.-M., & Waendendries, M. (2012). Alter Ego + 1 : Méthode de français (niveau A1). Hachette Français Langue Étrangère.
Brugeilles, C., & Cromer, S. (2005). Analyser les représentations du masculin et du féminin dans les manuels scolaires (Collection Les clefs pour…). Centre Population et Développement (CEPED). https://www.ceped.org/IMG/pdf/les_clefs_pour_brugeilles.pdf
Butler, J. (1990). Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. Routledge.
Byram, M. (1997). Teaching and Assessing Intercultural Communicative Competence. Multilingual Matters.
Conseil de l’Europe. (2022). Volume complémentaire du Cadre européen commun de référence pour les langues : apprendre, enseigner, évaluer. www.coe.int/lang-cecr. Consulté le 16 juillet 2025.
Cuq, J.-P., & Gruca, I. (2002). Cours de didactique du français langue étrangère et seconde. PUF.
Davarpanah,Z. , Rahmatian,R. et Safa,P . (2020). Universel ou contextualisé : quel choix de manuels d’enseignement du FLE pour le système scolaire iranien ? Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises, 15(30), 113-146. doi: 10.22129/plume.2020.211425.1124
Gamba-Kresh, T., & Heuschmidt, N. (2024). Le langage inclusif en classe de FLE, diversité ou complexité ? : Proposition de remédiation didactique non‑sexiste. Action Didactique, 6(Hors‑série 1), 279–304. https://hal.science/hal-04817314v1
Kahnāmouipour, J., & Assadnejad, A. (2011). L’emploi de l’approche actionnelle en Iran et le problème de la compétence grammaticale. Études de langue et littérature françaises, 20‑33. https://ellf.scu.ac.ir/article_11030_64c0801976b2d76468def3b08530cc40.pdf
Mousavi, H. (2024). A comparative study of Gender Schema Theory in novels And that only the sweet moments last of Virginie Grimaldi and We Will Get Used to It of Zoya Pirzad. Research in Contemporary World Literature29(2), 343–359. https://doi.org/10.22059/jor.2023.352934.2372
Wittig, M. (1982). The category of sex. Feminist Issues, 2(2), 63–68.
دوره 22، شماره 44
مهر 1405
صفحه 449-484

  • تاریخ دریافت 05 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 02 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 12 مرداد 1405