Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Étude des enjeux de la traduction sociolinguistique du français vers le persan, basée sur les procédés de Vinay et Darbelnet

Type de document : research article

Auteurs
Zeinab Rezvantalab
Seyed Hassan Abtahi
Département de langue et littérature françaises, Faculté des langues et littératures étrangères, Université de Téhéran, Téhéran, Iran
10.22129/plume.2026.559903.1356
Résumé
Dans le cadre de cette étude, nous nous concentrons sur les défis linguistiques, culturels et terminologiques rencontrés lors de la traduction, du français vers le persan, d’Introduction à la sociolinguistique d’Henri Boyer. L’analyse a montré que parmi les procédés proposés par Vinay et Darbelnet, les plus mobilisés ont été la modulation, l’adaptation et l’emprunt, notamment pour rendre des notions sans équivalent direct en persan. Les difficultés les plus saillantes ont concerné la traduction des néologismes, la distinction de concepts proches (par exemple normalisation vs normativisation), ainsi que la restitution de la charge critique ou ironique de certains passages. Les solutions mises en œuvre ont souvent nécessité des ajustements lexicaux et syntaxiques, mais aussi la création de néologismes adaptés au contexte scientifique en persan. Ces constats mettent en évidence que la traduction spécialisée, dans le domaine de la sociolinguistique, ne peut pas se limiter à une équivalence formelle : elle exige une interprétation critique et un travail de médiation culturelle afin de garantir à la fois la fidélité au texte source et l’intelligibilité pour le lecteur cible.
Mots clés
traduction spé
cialisé
e, traduction franç
ais-persan, sociolinguistique, né
ologisme, Vinay et Darbelnet
Sujets principaux

Titre d’article Persian

مطالعهٔ چالش‌های ترجمه در زبان‌شناسی اجتماعی از فرانسوی به فارسی، برپایهٔ تکنیک‌های وینه و داربلنه

Auteurs Persian

زینب رضوان‌طلب
سید حسن ابطحی
گروه زبان و ادبیات فرانسه،‌دانشکده زبانها و ادبیات خارجی،‌دانشگاه تهران،‌تهران،‌ایران.
Résumé Persian

این پژوهش در حوزﮤ ترجمه‌پژوهی انجام شده و به بررسی چالش‌های زبانی، فرهنگی و اصطلاحی در ترجمۀ فرانسوی به فارسیِ کتاب درآمدی بر زبان‌شناسی اجتماعی نوشتۀ هانری بوآیه می‌پردازد. مسئلۀ اصلی پژوهش این است که تا چه اندازه می‌توان با بهره‌گیری از روش‌ها و تکنیک‌های پیشنهادی وینه و داربلنه، دشواری‌های خاصِ ترجمۀ یک متن تخصصی در زبان‌شناسی اجتماعی را تحلیل و تبیین کرد که همزمان زبان علمی و ارجاعات اجتماعی ـ فرهنگی دارد. برای پاسخ به این مسئله، چارچوب نظری پژوهش بر پایۀ هفت شیوﮤ ترجمۀ وینه و داربلنه استوار شده و تحلیل بر مجموعه‌ای از نمونه‌های منتخب از متن صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهند که مهم‌ترین چالش‌ها به ترجمۀ اصطلاحات تخصصی، نوواژه‌ها، تمایزهای مفهومی ظریف و تفاوت‌های زبانی مربوط می‌شوند. هم‌چنین نتایج بیانگر آن است که برای حفظ دقت علمی و خوانایی متن در زبان مقصد، تعدیل‌های واژگانی و نحوی و توضیحی ضروری هستند. در نهایت، این پژوهش بر نقش مترجم به‌عنوان میانجی زبانی و فرهنگی در ترجمۀ متون زبان‌شناسی اجتماعی تأکید می‌کند.

Mots clés Persian

ترجمۀ تخصصی
فرانسوی به فارسی
زبان‌شناسی اجتماعی
نوواژه‌گزینی
وینه و داربلنه

Titre d’article English

Study of the challenges of sociolinguistic translation from French into Persian, based on the methods of Vinay and Darbelnet

Résumé English

This research investigates the linguistic, cultural, and terminological complexities inherent in the translation of Henri Boyer’s Introduction to Sociolinguistics from French into Persian. Employing Vinay and Darbelnet’s typology of seven translation procedures, the study scrutinizes specific instances of translational difficulty and the corresponding strategies adopted to address them. The results indicate that adaptation was most frequently necessitated in relation to lexical selections, syntactic configurations, shifts in register, and subtle conceptual distinctions. Special emphasis was placed on the translation of technical and occasionally neologistic terminology, with a focus on maintaining both clarity and scientific rigor.

Mots clés English

  • specialized translation
  • french into persian – sociolinguistics – neologism – Vinay and Darbelnet
Afzoon, S. (2014). Challenges of legal translation: An investigation into competences and knowledge structure. [Mémoire de Master]. Université de Birjand. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/676ece0a843c3de6fc4441e6a285be10
Ahmadi, M., & Hassanlou, N. (2024). Les enjeux de la traduction financière et bancaire du français en persan. Recherches en langue française, 5(9), 21-25. https://doi.org/10.22054/rlf.2025.82962.1197
Ahmadi, M., & Jafari, H. (2022). Challenges of translating medical texts and the role of translation methods in solving it. Recherches en langue et traduction françaises, 4(2). https://doi.org/10.22067/rltf.2022.76003.1043
Boyer, H. (2017). Introduction à la sociolinguistique. Dunod.
Boyer, H. (2024). Introduction à la sociolinguistique. [ Darāmadi bar zabānshenāssi-e edjtémāï, درآمدی بر زبان‌شناسی اجتماعی ].Traduit par Hassan Abtahi. Mashhad, Nashr-e Motekhassessân.
Jahandideh, S. (2017). The usage of neologisms approved by the Persian Academy in specialized translations compared to alternative methods of translation of neologisms. [Mémoire de Master]. Université Allameh Tabataba’i. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/609ef84b9ff25abb0f742642679ac32c
Molavi, B. (2012). Une analyse des stratégies les plus fréquemment utilisées pour traduire le néologisme dans les textes économiques. [Mémoire de Master]. Université de Téhéran. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/1c44bb68f1d9e79fba6cdc86d900491e
Parsayar, M. R. (2022). Farhang Moaser français-persan. Farhang Moaser.
Rezvantalab, Z., & Kordeyazdi, S. (2023). Analysis of the translation of the novel Someone I loved written by Anna Gavalda and translated by Elham Darchinian according to Vinay and Darbelnet theories. Journal of Foreign Language Research, 13(1), 145-156. https://doi.org/10.22059/jflr.2022.344942.964
Vinay, J.-P., & Darbelnet, J. (1997). Stylistique comparée du français et de l’anglais : Méthode de traduction. Didier.
Zaré, M. (2012). Étude des problèmes de la traduction des expressions dans les textes journalistiques. [Mémoire de Master]. Université Alzahra. https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/bd0a558fbb4e7794185c88da85e2cb56
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises
Volume 22, l’édition 43
Avril 2026
page 215-237

  • Date de recevoir 15 November 2025
  • Date de révision 17 February 2026
  • Date d’acceptation 24 May 2026