Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Les significations du langage des yeux dans la poésie de Louise Labé et Jamil Buthayna : une étude comparative

Articles de presse

Type de document : research article

Auteurs
علی أکبر مرادیان قبادی 1
غلامحسین حسینی 2
1 دانشیار دانشگاه لرستان
2 استادیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه لرستان
10.22129/plume.2026.512132.1331
Résumé
Le regard constitue l’un des signes majeurs du discours amoureux, dépassant sa fonction perceptive pour devenir un langage non verbal porteur de significations affectives, symboliques et culturelles. Cette étude propose une analyse sémiotique comparative du langage des yeux dans la poésie de Louise Labé et de Jamil Buthayna, deux figures emblématiques de traditions culturelles différentes. Fondée sur une approche descriptive, analytique et comparative, elle s’appuie sur les vingt-quatre sonnets des Œuvres de Louise Labé (1555) et sur le Dīwān de Jamil Buthayna. Les références aux yeux, au regard et aux larmes relevées dans ces deux corpus ont été analysées afin d’en dégager les fonctions communicatives dans le discours amoureux. Les résultats montrent que le regard remplit chez les deux poètes plusieurs fonctions communes : révéler ou dissimuler l’amour, exprimer la tendresse, traduire la souffrance de la séparation, raviver le souvenir de l’être aimé et participer à la construction de la relation amoureuse. Toutefois, ses valeurs diffèrent selon les contextes culturels. Chez Louise Labé, il exprime surtout l’intensité du désir et la complexité des émotions, tandis que chez Jamil Buthayna, il constitue un code social destiné à préserver le secret de l’amour. Ainsi, le regard apparaît comme un système sémiotique essentiel à la construction du sens poétique dans les deux corpus.
Mots clés
Littérature comparée
Sémiologie
Langage des yeux
Louise Labé
Jamil Buthayna
Sujets principaux

Titre d’article Persian

دلالت‌های زبان نگاه در شعر لوئیز لابه و جمیل بثینه: مطالعه‌ای نشانه‌شناختی تطبیقی

Auteurs Persian

علی أکبر مرادیان قبادی 1
غلامحسین حسینی 2
1 دانشیار دانشگاه لرستان
2 استادیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی دانشگاه لرستان
Résumé Persian

نگاه یکی از مهم‌ترین نشانه‌های گفتمان عاشقانه است که فراتر از کارکرد ادراکی خود، به زبانی غیرکلامی با دلالت‌های عاطفی، نمادین و فرهنگی تبدیل می‌شود. پژوهش حاضر با رویکردی نشانه‌شناختی، زبان چشم را در شعر لوئیز لابه و جمیل بثینه، دو چهره برجسته شعر عاشقانه از دو سنت فرهنگی متفاوت، به‌صورت تطبیقی بررسی می‌کند. این پژوهش با روش توصیفی، تحلیلی و تطبیقی، بر بیست‌وچهار سونات مجموعه آثار لوئیز لابه (۱۵۵۵) و دیوان جمیل بثینه استوار است. نمونه‌های مربوط به چشم، نگاه و اشک در این دو پیکره شعری تحلیل شده‌اند تا کارکردهای ارتباطی آن‌ها در گفتمان عاشقانه تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که نگاه در شعر هر دو شاعر کارکردهای مشترکی چون آشکار یا پنهان ساختن عشق، بیان مهر، بازنمایی رنج فراق، زنده کردن یاد معشوق و مشارکت در شکل‌گیری رابطه عاشقانه دارد. بااین‌حال، ارزش‌های معنایی آن با توجه به زمینه‌های فرهنگی متفاوت است. در شعر لوئیز لابه، نگاه عمدتاً بیانگر شدت میل و پیچیدگی احساسات است، در حالی که در شعر جمیل بثینه، به‌منزله رمزی اجتماعی برای حفظ راز عشق عمل می‌کند. بدین‌ترتیب، نگاه در هر دو مجموعه شعری به‌عنوان نظامی نشانه‌ای، نقشی اساسی در شکل‌گیری معنای شعر ایفا می‌کند.

Mots clés Persian

ادبیات تطبیقى
معناشناسى
زبان چشم
جمیل بثینه
لوئیزلبه
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Articles de presse, Manuscrit accepté
Disponible en ligne (sur le site) dès 31 August 2026

  • Date de recevoir 12 March 2025
  • Date de révision 13 July 2026
  • Date d’acceptation 31 August 2026