Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Le thème de l'infanticide dans la fiction de la littérature francophone contemporaine: analyse du malaise social dans Chanson douce de Leïla Slimani et La Vengeance m'appartient de Marie Ndiaye

Type de document : research article

Auteur
Jaleh Kahnamouipour
Département de langue et littérature françaises, Faculté des langues et littératures étrangères, Université de Téhéran, Téhéran, Iran.
10.22129/plume.2026.575124.1370
Résumé
Cet article propose une analyse comparative de Chanson douce de Leïla Slimani et La Vengeance m’appartient de Marie Ndiaye, en abordant l’infanticide comme révélateur du malaise social contemporain. Inscrit dans une perspective historique et littéraire, l’article montre comment le motif, autrefois lié à la fatalité ou à la morale religieuse, devient au XXIe siècle un outil de critique sociale et psychique. Chez Slimani, l’infanticide est traité à travers un réalisme clinique qui met en lumière les rapports de classe, l’aliénation domestique et l’illusion de la famille bourgeoise harmonieuse. Chez Ndiaye, en revanche, l’infanticide reste enveloppé d’une opacité presque métaphysique : il sert de déclencher à une quête identitaire menée par l’avocate Susan, plus qu’à une explication rationnelle du crime.

En mobilisant les théories de Bourdieu (domination symbolique), Goffman (stigmatisation, façade sociale, institutions closes), Foucault (microphysique du pouvoir), Ricoeur (identité narrative et silence) et Segalen (sociologie de la famille), l’article montre que l’infanticide fonctionne comme un point de rupture révélant l’effondrement des structures familiales, la culpabilité maternelle et la fragilité des identité sociales.
Mots clés
L’infanticide
la maternité
la culpabilité
malaise social
Marie Ndiaye
Leïla Slimani
Sujets principaux

Titre d’article Persian

درون‌مایه کودک کشی در ادبیات معاصر فرانسه زبان: تحلیل ناهنجاری اجتماعی در رمان "لالایی" اثر لیلا سلیمانی و "انتقام از آن من است" اثر ماری ایندیای

Auteur Persian

ژاله کهنمویی پور
گروه زبان و ادبیات فرانسه، دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
Résumé Persian

این مقاله به بررسی تطبیقی دو رمان "لالایی" اثر لیلا سلیمانی و "انتقام از آنِ من است" اثر ماری ایندیای می‌پردازد و قتل کودک را به‌عنوان نشانه‌ای از نابسامانی اجتماعی معاصر تحلیل می‌کند. نویسنده با نگاهی تاریخی نشان می‌دهد که این مضمون، که در گذشته با تقدیر، گناه یا تراژدی پیوند داشت، در ادبیات قرن بیست‌ویکم به ابزاری برای نقد اجتماعی و روانی تبدیل شده است.

در «لالایی»، قتل کودکان از طریق رئالیسمی سرد و دقیق روایت می‌شود و نابرابری طبقاتی، بیگانگی و توهم خانوادۀ ایده‌آل بورژوایی را افشا می‌کند. جنایت لوییـز، پرستار کودکان، نوعی انتقام اجتماعی است که از نامرئی‌بودن و فقر روانی و اجتماعی او ناشی می‌شود. در مقابل، «در انتقام از آنِ من است»، قتل کودک در هاله‌ای از ابهام باقی می‌ماند و بیشتر بهانه‌ای است برای فروپاشی هویت و حافظۀ وکیل، سوزان، تا توضیح آشکار جنایت.

با اتکا به نظریه‌های بوردیو، گافمن، فوکو، ریکور و مارتین سگالن، مقاله نشان می‌دهد که کودک کشی در تخیل داستانی غرب نقطۀ گسست نظم خانوادگی، بروز احساس گناه مادری و شکنندگی هویت‌های اجتماعی است. سکوتی که پیرامون این جنایت‌ها شکل می‌گیرد، نه فقدان معنا، بلکه راهبردی روایی است که خواننده را به مشارکت اخلاقی و تفسیری وامی‌دارد و جنایت فردی را به مسئله‌ای جمعی تبدیل می‌کند.

Mots clés Persian

کودک کشی
عواطف مادری
احساس گناه
نابسامانی اجتماعی
ماری ایندیای
لیلا سلیماتی
Akongfeh Agwa, P., & Odiboh Adenike, P. (2024). Les défis de la maternité dans Chanson douce de Leïla Slimani. Cascades, 2(1).
Bourdieu, P. (1979). La distinction. Les Éditions de Minuit.
Foucault, M. (1975). Surveiller et punir. Gallimard.
Goffman, E. (1956). The presentation of self in everyday life. University of Edinburgh Social Sciences Research Centre.
Goffman, E. (1963). Stigmate. Les Éditions de Minuit.
Goffman, E. (1968). Asiles. Les Éditions de Minuit.
Mas, M. (2023). L’interprétation en question dans La Vengeance m’appartient de Marie NDiaye et La Décision de Karine Tuil. Revue critique de Fixxion française contemporaine. https://journals.openedition.org/fixxion/10866
Ndiaye, M. (2021). La vengeance m’appartient. Gallimard.
Noiville, F. (2016, 13 octobre). Chanson douce de Leïla Slimani : Le jour où la nounou a tué les enfants. Le Monde.
Ricoeur, P. (1983–1985). Temps et récits. Seuil.
Ricoeur, P. (2000). La mémoire, l’histoire, l’oubli. Seuil.
Segalen, M. (1981). La sociologie de la famille. Armand Colin.
Slimani, L. (2016). Chanson douce. Gallimard.
Viar, D. (2013). Anthologie de la littérature contemporaine française : Romans et récits depuis 1980. Armand Colin.
Von Wedmeyer, C. (2024, 18 novembre). Violence expressive et langue du crime : Chanson douce de Leïla Slimani et La vengeance m’appartient de Marie NDiaye. ResearchGate. https://www.researchgate.net
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises
Volume 22, l’édition 44
Septembre 2026
page 403-419

  • Date de recevoir 10 February 2026
  • Date de révision 04 June 2026
  • Date d’acceptation 22 July 2026