Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

« Raconte-moi un futur plus apocalyptique ! »: La crise des narrations catastrophiques dans la littérature écologique

Type de document : research article

Auteur
Ebrahim SALIMIKOUCHI
Département du français, Faculté des langues étrangères, Université d’Isfahan, IRAN.
10.22129/plume.2022.354644.1225
Résumé
« Raconte-moi un futur plus apocalyptique ! »:

La crise des narrations catastrophiques dans la littérature écologique



Les discours littéraires apocalyptiques ignorent la violence de la situation actuelle. Ils sont souvent conformes aux idéologies du capitalisme telles que la modernisation écologique et l'économie libérale. Ils alimentent des approches déterministes mettant l'accent sur l'adaptation des individus et non sur la modification des systèmes. De même, les narrations catastrophiques dépolitisent des questions qui sont, par essence, politiques. Ils s'abstiennent d'identifier le véritable responsable pour évoquer des pistes ambigües et non identifiables comme le consumérisme, le matérialisme, les modes de vie, etc.

Dans présent article nous essayons de démontrer qu’une vraie prise de conscience littéraire de l'urgence écologique passe nécessairement par un nouveau paradigme narratif : une narration éco-résistante et anti-catastrophiste qui encourage les textes environnementaux à ne pas suivre l’alarmisme nihiliste et paralysant.



Mots clés: discours apocalyptiques, narration éco-résistante, littérature écologique, Planète.
Mots clés
discours
apocalyptiques
narration
co-ré
sistante
litté
rature
é
cologique
Planè
te

Sujets principaux

Titre d’article Persian

آینده‌ی آخرالزمانی‌تری را برایم تعریف کن! بحرانِ روایت‌های فاجعه‌گرا در ادبیات زیست‌محیطی

Auteur Persian

ابراهیم سلیمی کوچی
دانشیار ادبیات تطبیقی، دانشگاه اصفهان.
Résumé Persian

آینده‌ی آخرالزمانی‌تری را برایم تعریف کن!

بحرانِ روایت‌های فاجعه‌گرا در ادبیات زیست‌محیطی



گفتمان‌های ادبی آخرالزمانی وخامتِ وضعیت کنونی را نادیده می‌گیرند. این گفتمان‌ها اغلب با بایسته‌های نظام سرمایه‌داری همچون مدرنیزه‌کردنِ مسائل زیست‌محیطی و گسترشِ بازارِ آزاد هم‌سویی دارند. آن‌ها رویکردهای جبرگرایانه‌ای را تأیید می‌کنند که تنها بر کنش‌های فردی تأکید دارند و نه بر ضرورتِ تحوّل در نظام‌های حکمرانی. از همین رو، روایت‌های فاجعه‌گرا مسائلی را که ذاتاً سیاسی‌اند، غیرسیاسی و عادی‌سازی می‌کنند و با رهاکردنِ مسبّبان واقعی به جستجویِ دلایلِ موهومی همچون مصرف‌گراییِ توده‌ها، مادی‌گرایی و سبک‌های زندگی می‌روند.

در پژوهش حاضر تلاش خواهیم کرد تا ثابت کنیم که هر نوع خودآگاهیِ ادبیِ زیست‌محیطی الزاماً از رهگذرِ نوعی پارادایمِ جدیدِ روایی ممکن خواهد بود. پارادایمی که بتواند روایت‌هایی تولید کند که عمیقاً کنشگرانه و ضدفاجعه‌گرا باشند و متن‌های ادبیِ زیست‌محیطی را از گیرافتادن در چنبره‌ی قیل‌وقال‌های نیهیلیستی و فلج‌کننده‌ی آخرالزمانی بر حذر بدارند.



واژگان کلیدی:

گفتمان‌های آخرالزمانی، روایت‌ ادبی مدافعِ زیست‌محیط، ادبیات زیست‌محیطی، زمین.

Mots clés Persian

گفتمان‌های. آخرالزمانی
روایت‌. ادبی. مدافعِ زیست‌محیط
ادبیات. زیست‌محیطی
زمین
Bal, Mieke & Boheemen, Christine Van. (2009), Narratology: Introduction to the Theory of Narrative. Toronto, University of Toronto Press.
Benjamin, Walter (1982)., Charles Baudelaire, Paris, Payot.
Bertrand, Chloé (2019), Apocalypse Blues, Paris, Bigbang.
Bilal, Enki (2021), Coup de sang, Paris, Casterman.
Bourg, Dominique. (2018), «Les limites de la planète», Esprit, no. 441, Paris.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ (2019), «Et c’est encore la faute du marché…». Le Figaro. Entretien réalisé par Charles Jaigu le 20 septembre 2019.
Bourg, Dominique. & Whiteside, Kerry (2010), Vers une démocratie écologique: le citoyen, le savant et le politique, Paris, Seuil.
Chollet, Antoine (2011), Les temps de la démocratie, Paris, Dalloz.
Colm Hogan, Patrick. (2011), Affective Narratology: The Emotional Structure of Stories. Nebraska, University of Nebraska Press.
Dhainaut, Jean-Marc (2021), L’Œil du chaos, Paris, Taurnada.
Nielsen, Jan Henrik (2014), Automne, Paris, Albin Michel.
Rychner, Antoinette (2020)., Après le monde, Paris, Buchet Chastel.
Salimikouchi, Ebrahim (1401/2022), Literature and the Defense of the Planet: An Introduction to Ecocriticism. Tehran, Editions Khamoush.
Thompson, Dennis F. (2005), «Democracy in Time: Popular Sovereignty and Temporal Representation». Constellations. Vol. 12. no. 2. Hoboken,Wiley-Blackwell.. 12. no. 2.
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises
Volume 18, l’édition 35
Octobre 2022
page 175-190

  • Date de recevoir 03 August 2022
  • Date de révision 18 September 2022
  • Date d’acceptation 19 September 2022