Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Impact des écrits et des opinions de Michel Foucault sur l’image de l’Iran chez les intellectuels en France

Articles de presse

Type de document : research article

Auteurs
Rouhollah Hosseini 1
Mahoor Taheri 2
1 دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشکده مطالعات جهان ،دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22129/plume.2026.563121.1360
Résumé
Entre 1978 et 1979, l’Iran traverse une période qui le propulse au cœur des enjeux diplomatiques et médiatiques sur la scène internationale. En France, des intellectuels, tels que Michel Foucault, ont fait le choix d’analyser et de faire une lecture singulière de la Révolution islamique iranienne, alors que la diplomatie et les médias français présentaient une image relativement négative des événements. En contestant les représentations conventionnelles véhiculées par les médias et les philosophes français, Foucault propose, dans un contexte géopolitique tendu, une étude plus approfondie et différente des mécanismes discursifs qui construisent les images de l’Autre. Ce travail ne cherche pas à démontrer que les écrits de Michel Foucault ont influencé la perception de l'Iran en France, un constat déjà largement établi par la littérature, mais à analyser les mécanismes par lesquels cette influence s'est exercée. Il s'agit d'examiner la manière dont ses écrits et ses prises de position ont été reçus, relayés et légitimés dans les milieux intellectuels français, et comment ces processus ont contribué au renouvellement des lectures de la Révolution iranienne, de l'islam politique et, plus largement, des sociétés orientales.
Mots clés
intellectuel
Michel Foucault
mécanismes
orientalisme
perception
Révolution islamique
Sujets principaux

Titre d’article Persian

تأثیر نوشته‌ها وآرای میشل فوکو بر بازنمایی ایران در میان روشنفکران فرانسوی

Auteurs Persian

روح اله حسینی 1
ماهور طاهری 2
1 دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران
2 دانشگاه تهران، دانشکده مطالعات جهان
Résumé Persian

در سال‌های ۱۹۷۸ و ۱۹۷۹ میلادی، ایران به یکی از کانون‌های اصلی توجهات دیپلماتیک و رسانه‌ای در عرصه بین‌المللی تبدیل شد. در فرانسه، شماری از روشنفکران، از جمله میشل فوکو، به تحلیل و ارائه تفسیری متفاوت از انقلاب اسلامی ایران پرداختند؛ آن هم در شرایطی که محافل دیپلماتیک و رسانه‌ای فرانسه تصویری نسبتاً منفی از این رویدادها ارائه می‌کردند. فوکو با به چالش کشیدن روایت‌های غالبی که از سوی رسانه‌های فرانسوی و دیگر فیلسوفان ترویج می‌شد و در بستر تنش‌های شدید ژئوپلیتیک، خوانشی بدیل از سازوکارهای گفتمانیِ شکل‌دهنده به تصویر « دیگری» ارائه کرد. هدف این پژوهش، اثبات تأثیر نوشته‌های میشل فوکو بر نحوه ادراک ایران در فرانسه نیست؛ مسئله‌ای که پیش‌تر در ادبیات موجود به‌طور گسترده بررسی شده است. بلکه پژوهش حاضر بر تحلیل سازوکارهایی متمرکز است که این تأثیر از طریق آن‌ها اعمال شده است. بدین منظور، بررسی می‌شود که نوشته‌ها و مواضع عمومی فوکو چگونه در محافل روشنفکری فرانسه دریافت، بازتاب و مشروعیت‌بخشی شدند و این فرایندها چگونه به بازتعریف برداشت‌ها و بازنمایی‌های مربوط به انقلاب اسلامی ایران، اسلام سیاسی و، در سطحی گسترده‌تر، جوامع شرقی کمک کردند.

Mots clés Persian

روشنفکر
میشل فوکو
سازوکارها
شرق‌شناسی
ادراک
انقلاب اسلامی
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Articles de presse, Manuscrit accepté
Disponible en ligne (sur le site) dès 06 September 2026

  • Date de recevoir 07 December 2025
  • Date de révision 01 September 2026
  • Date d’acceptation 06 September 2026