Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Les relations familiales dysfonctionnelles chez Amélie Nothomb ; le cas de Frappe-toi le cœur et Les Prénoms épicènes

Articles de presse

Type de document : research article

Auteurs
Shabnam Askari 1
Mohammad Javad Kamali 2
Sadi Jafari 3
1 Département de Français, Ma.C, Université Azad islamique, Mashhad, Iran.
2 Département de Français, Ma.C, Université Azad islamique, Machhad, Iran
3 Département de Français, Ma.C, Université Azad islamique, Machhad, Iran.
10.22129/plume.2026.560694.1357
Résumé
L’œuvre littéraire constitue souvent un espace d’expression indirecte de l’inconscient de son auteur. Dans cette perspective, l’écriture devient pour Amélie Nothomb un moyen de libération intérieure, traduisant une forme de catharsis que l’on retrouve dans ses récits. À travers une approche psychocritique fondée sur les concepts de la psychanalyse lacanienne, cette étude se propose d’analyser deux de ses romans — Frappe-toi le cœur et Les Prénoms épicènes — afin de comprendre les origines et les effets des relations familiales dysfonctionnelles qui y sont mises en scène. Chez Nothomb, les figures parentales apparaissent souvent comme froides, narcissiques, voire perverses, et provoquent chez l’enfant une souffrance affective durable. En mobilisant des notions telles que le stade du miroir, le Réel et l’Imaginaire, ou encore le complexe d’Œdipe, nous interrogerons la construction identitaire entravée des personnages. Les thématiques du pouvoir, de la jalousie, de l’amour conditionnel ou de la quête d’approbation y jouent un rôle central. L’objectif est de montrer comment la romancière belge explore, à travers ses fictions, la complexité des liens familiaux et leurs répercussions psychiques, tout en invitant le lecteur à réfléchir sur la formation du moi à l’ombre des blessures affectives précoces.
Mots clés
Amélie Nothomb
Psychanalyse lacanienne
Relations familiales
Complexe d’Œdipe
Stade du miroir
Jalousie
Sujets principaux

Titre d’article Persian

روابط خانوادگی ناکارآمد در آثار اَملی نوتومب؛ بررسیِ «قلبت را به تپش وادار» و «نام‌های بی‌جنسیت»

Auteurs Persian

شبنم عسکری 1
محمدجواد کمالی 2
سعدی جعفری 3
1 گروه زبان فرانسه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
2 گروه زبان فرانسه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران
3 گروه زبان فرانسه، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران.
Résumé Persian

آثار ادبی اغلب به عنوان فضایی برای بیان غیرمستقیم ناخودآگاه نویسنده تلقی می‌شوند. از این حیث، نوشتن برای آملی نوتومب وسیله‌ای برای رهایی درونی است که نوعی پالایش (کاتارسیس) را در روایت‌هایش بازتاب می‌دهد. این پژوهش با رویکرد روان‌نقدی مبتنی بر مفاهیم روانکاوی لاکانی، قصد دارد دو رمان او — «قلبت را به تپش وادار» و «نامه‌های بی‌جنسیت» — را تحلیل کند تا منشأ و پیامدهای روابط خانوادگی ناکارآمد را که در آن‌ها به تصویر کشیده شده‌اند، مشخص نماید. در آثار نوتومب، شخصیت‌های والدین اغلب سرد، خودشیفته و حتی منحرف به نظر می‌رسند و باعث ایجاد رنج عاطفی ماندگار در کودکان می‌شوند. با به‌کارگیری مفاهیمی مانند مرحله آینه، واقعیت و خیال‌پردازی و همچنین عقده اودیپ، به بررسی ساخت هویت مختل شده شخصیت‌ها می‌پردازیم. موضوعاتی مانند قدرت، حسادت، عشق مشروط و جستجوی تأیید نقش محوری دارند. هدف این است که نشان دهیم چگونه رمان‌نویس بلژیکی از طریق داستان‌هایش پیچیدگی روابط خانوادگی و پیامدهای روانی آن‌ها را کاوش می‌کند و خواننده را به تأمل در مورد شکل‌گیری «خود» در سایه زخم‌های عاطفی اولیه دعوت می‌نماید.

Mots clés Persian

آملی نوتومب
روانکاوی لاکانی
روابط خانوادگی
عقده اودیپ
مرحله آینه
حسادت
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Articles de presse, Manuscrit accepté
Disponible en ligne (sur le site) dès 08 September 2026

  • Date de recevoir 18 November 2025
  • Date de révision 19 April 2026
  • Date d’acceptation 20 April 2026