Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Identification du temps verbal par rapport au temps adverbial dans La porte étroite d’André Gide ; Parcours traductionnel en persan

Articles de presse

Type de document : research article

Auteurs
Ali Abbassi 1
Sarah Sharifi 2
1 Département de français, Faculté des lettres et sciences humaines, Université Shahid Beheshti, Téhéran, Iran.
2 Doctorante en littérature française, Faculté des Lettres et des Sciences humaines, Université Shahid Beheshti, Téhéran, Iran.
10.22129/plume.2026.585193.1380
Résumé
Concevoir l'enchaînement des évènements sur lesquels règne l'ordre temporel passe par une compréhension correcte de la temporalité du récit. Dans La porte étroite d’André Gide, le personnage-narrateur narre des événements vécus de manière fragmentée et invite implicitement le lecteur à reconstituer leur ordre chronologique afin de saisir son propos. L'ordre chronologique et les valeurs des temps verbaux contribuent à la véritable compréhension du temps et, par conséquent, à l'intention du narrateur. L’objectif de cette étude est d’expliciter les fonctions des éléments d’expression temporelle dans le texte source et de les comparer à trois traductions persanes. Comment les traducteurs transmettent-ils cette perception temporelle tirée du texte source ? La perception temporelle des événements narrés par le narrateur est-elle identique dans les deux langues ? Nous nous appuyons sur les sources grammaticales afin d'expliquer la valeur et la fonction des temps verbaux et des adverbes de temps. Nous analyserons ensuite des énoncés tirés du roman La porte étroite présentant certaines distorsions temporelles dans leurs traductions persanes. En conclusion, une attention particulière portée à la relation entre le temps verbal et l'adverbe temporel employé dans l’énoncé permet de repérer la référence temporelle et la temporalité du récit. Ce qui évite également toute confusion entre le présent historique et le présent de l’énonciation.
Mots clés
Grammaire française
Grammaire persane
La porte étroite
Temps verbal et adverbial
Temps de l’énonciation
Traduction persane
Sujets principaux

Titre d’article Persian

تطبیق زمان فعل در ارتباط با قید زمان در رمان درِ تنگ اثر آندره ژید؛ تحلیل آن در ترجمۀ فارسی

Auteurs Persian

علی عباسی 1
سارا شریفی 2
1 گروه زبان و ادبیات فرانسه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2 گروه زبان و ادبیات فرانسه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
Résumé Persian

درک توالی وقایع که پیرو ترتیب زمانی شکل گرفته است، مستلزم درک صحیح از زمان‌مندی روایت است. در اثر در تنگ از آندره ژید، راوی خاطرات خود را به صورت کم وبیش پراکنده بازگو می‌کند و گویی خواننده را دعوت به بازسازی ترتیب زمانی آنها می‌کند. ترتیب زمانی و ارزش زمان افعال به درک واقعی از روابط علّی و معلولی و در نتیجه، از قصد راوی برای بیان آنها کمک می‌کند. هدف از این مطالعه، ادراک کارکرد نشانگرهای زمانی در متن مبدا و مقایسه آنها با سه ترجمۀ فارسی است. مترجمان چگونه این ادراک زمانی برگرفته از متن مبدا را منتقل کرده‌اند؟ آیا درک زمان وقایع روایت شده توسط راوی در هر دو زبان یکسان است؟ برای توضیح ارزش و کارکرد زمان افعال و قیدهای زمان به منابع دستوری در دو زبان فارسی و فرانسه اتکا می‌کنیم. سپس عباراتی از ترجمه‌های رمان درِ تنگ را که تا حدودی دچار انحراف از مرجع زمانیِ زبان مبدأ هستند معرفی و تحلیل خواهیم کرد. در پایان، توجه دقیق به رابطه‌ی بین زمان فعل و قید زمان به کار رفته در جمله، به ما امکان می‌دهد تا مرجع زمانی و زمان‌مندی روایت را تشخیص دهیم. این امر همچنین از خطای یکسان پنداشتن زمان حال روایی و زمان حالِ گفته‌پردازی جلوگیری می‌کند.

Mots clés Persian

دستور زبان فرانسه
دستور زبان فارسی
در تنگ
زمان‌های فعلی و قیدی
زمان گفته‌پردازی
ترجمۀ فارسی
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Articles de presse, Manuscrit accepté
Disponible en ligne (sur le site) dès 10 October 2026

  • Date de recevoir 05 June 2026
  • Date de révision 09 October 2026
  • Date d’acceptation 10 October 2026