Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Combattre dans le hiatus : Les plans de liminalité dans Le cadavre encerclé de Kateb Yacine

Type de document : research article

Auteur
Seyed-Sajad Zafranchilar
Département de langue et littérature françaises, Faculté des lettres persanes et des langues étrangères, Université de Tabriz, Tabriz, Iran.
10.22129/plume.2024.478915.1307
Résumé
Cet article propose une analyse approfondie de la liminalité, l’un des concepts centraux du discours postcolonial contemporain, dans la célèbre pièce de Kateb Yacine, Le cadavre encerclé. S'appuyant sur une méthodologie qualitative rigoureuse, cette étude démontre comment Yacine mobilise l'état liminal, théorisé par des figures de proue du postcolonialisme telles que Homi Bhabha et Achille Mbembe, pour mettre en scène l'agonie de ses personnages après le massacre des colons. Les résultats révèlent le double potentiel de résistance que recèle cette condition liminale pour les sujets colonisés : d'une part, la proximité de la mort leur permet d’échapper à la vie conditionnée par et sous le joug des colons ; d'autre part, leur disparition imminente désarme les colons, car sans sujets colonisables, la colonisation perd tout sens. Yacine conçoit ainsi cet espace interstitiel entre vie et mort comme un lieu presque mythique où se déploie une forme inédite de combat anticolonial. Cette étude enrichit le discours postcolonial en ouvrant de nouvelles pistes de réflexion sur l'expérience anticoloniale et les stratégies de résistance des écrivains engagés.
Mots clés
Liminalité
Postcolonialisme
Kateb Yacine
Le cadavre encerclé
Résistance
Algérie

Sujets principaux

Titre d’article Persian

احتضار به مثابه مبارزه: کارکرد وضعیت بینابینی در "جسدی در محاصره" اثر کاتب یاسین

Auteur Persian

سید سجاد زعفرانچیلر
گروه زبان و ادبیات فرانسه، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
Résumé Persian

این مقاله به مطالعه دقیق "بینابینیت"، یکی از مفاهیم کانونی در گفتمان پسااستعماری معاصر، در جسدی در محاصره، نمایشنامه مشهور کاتب یاسین می پردازد. با تکیه بر روش تحقیق کیفی، این مطالعه نشان می‌دهد که چگونه یاسین از ایده ی "وضعیت بینابینی" که بعد ها توسط چهره‌های برجسته مطالعات پسااستعماری مانند هومی بابا و آشیل امبمبه نظریه‌پردازی شده است، بهره می‌گیرد تا حالت ستیزه جو و قهرمانانه شخصیت‌های خود در حال احتضار پس از کشتار مستعمره‌نشینان را به تصویر بکشد.

نتایج نشان کار ما می‌دهند که این وضعیت بینابینی امکان دوگانه‌ و نامتعارفی برای مقاومت و نبرد در اختیار استعمار زدگان داستان قرار می‌دهد: از یک سو، نزدیکی به مرگ به آن‌ها اجازه می‌دهد تا دیگر به اجبار حیات ساخته و پرداخته شده توسط استعمارگران را زیست نکنند و از سوی دیگر، از میان رفتن ظاهری و قریب‌الوقوع آن‌ها مستعمره‌نشینان را خلع سلاح می کند، چرا که بدون انسان های قابل استعمار، استعمار دیگر هیچ معنایی ندارد. یاسین از این فضای میان زندگی و مرگ یک مکان تقریباً اسطوره‌ای می سازد که در آن نوعی جدید از مبارزه ضد استعماری شکل می‌گیرد. این مطالعه به گشوده شدن افق های جدید در مسیر تفکر در تجربه ضد استعماری و راهبرد های مقاومت نویسندگان متعهد، به غنای گفتمان پسااستعماری کمک می‌کند.

Mots clés Persian

بینابینیت
گفتمان پسااستعمار
کاتب یاسین
"؛ جسدی در محاصره
مقاومت
الجزایر
Aguirre, M. (2006). Liminal Terror: The Poetics of Gothic Space. In The Dynamics of the Threshold, Jesús Benito et Ana Mª Manzanas. Gateway Press.
Bhabha, H. (1994). The Location of Culture. Routledge.
Deleuze, G. & Guattari, F. (1980). Mille Plateaux. Minuit.
Iser, W. (1993). The Fictive and the Imaginary: Charting Literary Anthropology. The Johnns Hopkins University Press.
Lab’ou Tansi, S. (2002). La parenthèse de sang : suivi de, Je, soussigné cardiaque : théâtre. Hatier international.
Lab’ou Tansi, S. (1979). La vie et demie. Éditions du Seuil.
Mbembe, A. (2000). De la postcolonie : essai sur l'imagination politique dans l'Afrique contemporaine, ch. « Du hors-monde Karthala.
Petrillo, M. G. (2019). L’entre-deux ou les lieux provisoires dans l'œuvre de Kateb Yacine : Lakhdar et son "Voyage à Paris". Conversations, 8, second semestre 2019, pp. 72-88.
Turner, V. (1967). The Forest of Symbols: Aspects of Ndembu Ritual, Ithaca. Cornell University Press.
Turner, V. (1969). The Ritual Process: Structure and Anti-Structure. Aldine Publishing.
Van Gennep, A. (2004). The rites of passage, Routeledge.
Wolf, A. (2020). « The Liminality of Loki ». Scandinavian-Canadian Studies/Études Scandinaves au Canada, 27, pp. 106-11.
Yacine, K. (1959). Le Cercle des représailles : Le cadavre encerclé. Seuil.
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises
Volume 20, l’édition 40
Juillet 2024
page 483-510

  • Date de recevoir 17 September 2024
  • Date de révision 26 November 2024
  • Date d’acceptation 02 December 2024