Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

De la Schizo-fragmentation à l'Espace du Tiers à l’ère de la globalisation : Étude de Venus d’ailleurs de Paola Pigani

Type de document : research article

Auteurs
zahra Hadjibabaie
Safoura Tork Ladani
épartement de langue et littérature françaises, Faculté de langues étrangères,Université d’Ispahan, Ispahan, Iran
10.22129/plume.2025.501990.1321
Résumé
L’époque postmoderne se caractérise par une mondialisation qui combine « cosmopolitisme et indigénisation », « universalisme et particularisme » et la société postmoderne, contrairement à la société traditionnelle, n’est pas homogène. Cet article explore la notion de schizo-fragmentation identitaire à l’ère de la globalisation à travers une analyse du roman Venus d’ailleurs de Paola Pigani. En examinant le parcours des immigrés confrontés aux traumatismes de la guerre et de l’exil, nous mettons en lumière la manière dont la violence et la dislocation culturelle entraînent une fragmentation de l’identité. En nous appuyant sur les concepts de Homi K. Bhabha, notamment l’hybridité et l’espace du tiers, nous analysons comment les personnages naviguant entre différentes identités, créent des espaces de négociation et de transformation. Cet article propose ainsi une lecture de Venus d'ailleurs comme une exploration des défis identitaires contemporains, où la fragmentation et l’hybridité deviennent des éléments clés de la construction de soi dans un monde globalisé.
Mots clés
Identité
؛ Espace du tiers؛ Alté
rité
؛ Globalisation؛ Hybridité
culturelle؛ Venus d&rsquo
ailleurs

Sujets principaux

Titre d’article Persian

از اختلال شخصیتی تا فضای بین فرهنگی در دوران جهانی‌شدن: مطالعه‌ای بر رمان «غربتیان» اثر پائولا پیگانی چکیده.

Auteurs Persian

زهرا حاجی بابایی
صفورا ترک لادانی
گروه زبان و ادبیات فرانسه .دانشکده زبان های خارجی .دانشگاه اصفهان، اصفهان،‌ایران.
Résumé Persian

در عصر پست‌مدرن که جهانی‌شدن ترکیب‌هایی از «جهان وطنی و بومی‌گرایی» و «جهانی‌گرایی و اقلیت‌گرایی» را به همراه دارد، بررسی مفهوم دیگری و دگربودگی ضروری به نظر می‌رسد. ادبیات مهاجرت با پردازش مسئله دیگری، زمینه‌ساز مطالعه مفاهیم دگربودگی و جایگاه دیگری می‌شود. رمان «غربتیان» اثر پائولا پیگانی، با تمرکز بر داستان مهاجرت خواهر و برادری که از جنگ گریخته‌اند، زمینه‌ای برای مطالعه مفهوم دگربودگی در عصر جهانی‌شدن فراهم می‌آورد و این امکان را می‌دهد که نشان دهیم چگونه یک اثر ادبی می‌تواند خواننده را به پرسش‌گری درباره چگونگی رابطه انسان با جهان و مفهوم دگربودگی سوق دهد.

نظریه‌پردازان پسااستعماری با بررسی مفهوم هویت، تلاش کرده‌اند شیوه‌های جدیدی برای اندیشیدن به جهان و روابط فرهنگی ارائه دهند. در این مطالعه، با تمرکز بر نظریات هومی بابا که بیشتر بر مفهوم آمیختگی فرهنگ‌ها تأکید دارد، ضمن بررسی مفهوم گسست هویت اسکیزوفرنی، قصد داریم نشان دهیم چگونه می‌توان از «فضای سوم» یا «فضای میان‌فرهنگی» برای تولید و خلق معناهای جدید استفاده کرد.

Mots clés Persian

هویت
فضای سوم
غیریت
جهانی شدن
آمیختگی فرهنگی
رمان غربتیان

Titre d’article English

From Schizo-fragmentation to the Space of the Third in the Era of Globalization: A Study of Venus d'ailleurs by Paola Pigani.

Résumé English

The postmodern era is characterized by a globalization that combines 'cosmopolitanism and indigenization,' 'universalism and particularism,' and postmodern society, unlike traditional society, is not homogeneous. This article explores the notion of schizo-fragmentation of identity in the age of globalization through an analysis of Paola Pigani's novel Venus d'ailleurs. By examining the journey of immigrants confronted with the traumas of war and exile, we highlight how violence and cultural dislocation lead to a fragmentation of identity. Drawing on Homi K. Bhabha's concepts, notably hybridity and the third space, we analyze how characters, navigating between different identities, create spaces of negotiation and transformation. This article thus proposes a reading of Venus d'ailleurs as an exploration of contemporary identity challenges, where fragmentation and hybridity become key elements of self-construction in a globalized world.

Mots clés English

  • identity
  • third space
  • Otherness
  • globalization
  • cultural hybridity
  • Venus d'ailleurs
Bhabha, H. (2007). Les lieux de la culture. Une théorie postcoloniale. (F. Bouillot, Trad. de l'anglais). Payot & Rivages.
Clavaron, Y. (2005). La mise en scène de l'altérité dans la littérature postcoloniale : entre insécurité et hybridité.  Éthiopiques : revue socialiste de culture négro-africaine, 2.
De Toro, A. (2009). La pensée hybride, culture des diasporas et culture planétaire. Le Maghreb (Abdelkebir Khatibi – Assia Djebar). Le Maghreb writes back. Figures de l’hybridité dans la culture et la littérature maghrébines. Éd. Alfonso de Toro et Charles Bonn. Hildesheim, Zürich, New York: Georg Olms Verlag.
Deleuze, G. & Guattari, F. (1980). Mille plateaux. Capitalisme et schizophrénie 2. Les Éditions de Minuit.
Duportail, G-F. (1999). Phénoménologie de la communication. Ellipses.
Durante, D. (2004). Les dépouilles de l’altérité. XYZ Éditeur.
Jameson, F. (1991). Postmodernism, Or the Cultural logic of late capitalism. Duke University Press.
Juvin, H. & Lipovetsky, G. (2010). L’occident mondialisé. Controverse sur la culture planétaire. Éditions Grasset & Fasquelle.
Laurent, J. (1976). La stratégie de la forme. Poétique, 27, 281 p.
 
Levinas, E. (1961). Totalité et Infini : essai sur l’extériorité. Martinus Nijhoff, [collection Phaenomenologica].
Paola, P. (2015). Venus d’ailleurs. Éditions Liana Levi.
Piégay-Gros, N. (1996). L'introduction à l'intertextualité. Daniel Bergez (dir.). Dunod.
Silvia, C. et al. (2019). Penser la différence culturelle du colonial au mondial. Une anthologie transculturelle, sous la direction d'Éditions mimésis / Altera.
Taylor, Ch. (1989). The Sources of the Self: The making of the Modern Identity. Cambridge University Press.
Weber, S. (1991). Return to Freud: Jacques Lacan’s Dislocation of Psychoanalysis. Cambridge University Press.
Sitographie :
https://www.cairn.info/revue-cites-2006-1-page-41.htm
https://geopoweb.fr/?De-la-MONDIALISATION-heureuse-a-la-MONDIALISATION-chute-des-masques
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises
Volume 21, l’édition 41
Juillet 2025
page 149-170

  • Date de recevoir 25 January 2025
  • Date de révision 12 May 2025
  • Date d’acceptation 03 June 2025