Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

L’écriture comme revanche : mémoire et émancipation dans Le dérisoire tremblement des femmes de Salma Kojok

Articles de presse

Type de document : research article

Auteurs
Akram AYATI 1
Zahra Hadjibabaei 2
1 French Department- University of Isfahan
2 Maître-assistante, Département de langue et littérature françaises,Université d’Ispahan
10.22129/plume.2025.538723.1343
Résumé
Cette étude s’intéresse à Le dérisoire tremblement des femmes de Salma Kojok, écrivaine franco-libanaise, pour explorer comment l’écriture peut servir de moyen de résistance et d’émancipation pour des figures marginalisées. La problématique centrale concerne la façon dont le roman donne une voix aux femmes exilées, souvent marginalisées par la mémoire collective, dans un contexte marqué par l’histoire coloniale et les héritages culturels. L’objectif est d’analyser comment l’écriture devient un espace de reconstruction identitaire, permettant aux personnages de reprendre le contrôle de leur récit. Une lecture postcoloniale s’appuyant notamment sur la théorie de l’orientalisme d’Edward Saïd, nous permet de constater que Kojok, à travers ses personnages et ses choix narratifs, agit comme une voix réaffirmant les efforts des femmes et leur capacité à forger leur propre identité. Enfin, cette étude met en évidence comment la littérature agit comme un outil de réparation, redonnant voix à des figures marginalisées et transformant le souvenir en une force d’émancipation. L’écriture apparaît ainsi comme une revendication postcoloniale, offrant à la fois réparation, résistance et possibilité de réinvention, dans une démarche qui remet en question la domination symbolique et narrative imposée par l’histoire coloniale.
Mots clés
Mé
moire؛ Postcolonialisme؛ Identité
؛ É
xil؛ Narration mné
sique؛ Salma Kojok

Sujets principaux

Titre d’article Persian

نوشتن به‌مثابه انتقام: حافظه و رهایی در لرزه شکننده زنان اثر سلما کجوک

Auteurs Persian

اکرم آیتی 1
زهرا حاجی بابایی 2
1 دانشگاه اصفهان گروه زبان و ادبیات فرانسه
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فرانسه، دانشگاه اصفهان، ایران
Résumé Persian

این مطالعه بر اثر لرزه شکننده زنان اثر سلما کجوک، نویسنده فرانسوی-لبنانی، تمرکز دارد و بررسی می‌کند چگونه نوشتن می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای مقاومت شخصیت‌های در حاشیه یا مطرود عمل کند. پرسش اصلی این است که چگونه رمان به زنان لبنانی مهاجر به آفریقا، که اغلب حافظه جمعی آنها را به حاشیه می‌راند، فرصت می‌دهد در فضایی که تاریخ استعماری و میراث فرهنگی بر آن حاکم است، صدای خود را به گوش برسانند. هدف این مقاله این است که نشان دهیم چگونه نوشتن به محلی برای بازسازی هویت این شخصیت‌ها تبدیل می‌شود و به آنها امکان می‌دهد کنترل روایت زندگی خود را مجدداً به دست آورند. خوانش پسا‌استعماری این رمان با تکیه بر مطالعات ادوارد سعید درباره شرق‌شناسی، نشان می‌دهد که کجوک، از طریق شخصیت‌ها و انتخاب‌های شیوه‌های روایتی‌اش، خود به عنوان صدایی عمل می‌کند که تلاش‌های زنان عرب و توانایی آن‌ها در ساختن هویت خود را به نمایش می‌گذارد. در نهایت، این مطالعه نشان می‌دهد که چگونه ادبیات به عنوان ابزاری برای ترمیم عمل می‌کند، و به حاشیه‌رانده‌شده‌ها صدای فریاد می‌دهد و حافظه را به نیروی آزادی‌بخش تبدیل می‌کند. در این راستا، نوشتن به عنوان یک مطالبه پسااستعماری ظاهر می‌شود، که هم ترمیم، هم مقاومت و هم امکان نوآفرینی را فراهم می‌آورد، و چالش‌های سلطه نمادین و روایت‌گرایانه‌ای را که توسط تاریخ استعماری تحمیل شده است، به پرسش می‌کشد.

Mots clés Persian

حافظه
پسا‌استعماری
هویت
تبعید
روایت حافظه‌محور
سلما کجوک
Plume, Revue semestrielle de l'Association Iranienne de Langue et Littérature Françaises

Articles de presse, Manuscrit accepté
Disponible en ligne (sur le site) dès 25 February 2026

  • Date de recevoir 02 August 2025
  • Date de révision 15 September 2025
  • Date d’acceptation 27 October 2025